شیرهای برقی مارک SMC حسابی تو دنیا شناخته شده‌ان، دلایلش هم ایناست:

• جنس عالی و کارکرد مطمئن: همه می‌دونن که محصولات SMC عمری کار می‌کنن و می‌شه روشون حساب کرد.
• مدل‌های خیلی خیلی متنوع: SMC برای تقریباً هر کاری که فکرشو بکنی، یه مدل شیر برقی داره (از نظر اندازه، کارکرد، ولتاژ، و کلی چیزای دیگه).
• همیشه در حال نوآوری: SMC بیکار نمی‌شینه و دائم داره شیرهای جدیدتر با بازدهی بهتر، اندازه‌های کوچیک‌تر و مصرف برق کمتر تولید می‌کنه.
• پشتیبانی جهانی: هر جای دنیا که باشی، راحت می‌تونی محصولات، قطعات یدکی و کمک فنی SMC رو پیدا کنی، مخصوصاً تو کشورهایی مثل آلمان و بقیه اروپا.
• مصرف بهینه انرژی: خیلی از مدل‌هاشون طوری طراحی شدن که انرژی کمتری مصرف کنن.

شیرهای SMC رو می‌شه از چند نظر دسته‌بندی کرد:

۱. تعداد سوراخ‌ها (پورت) و حالت‌ها (وضعیت):

• ۲/۲ (دو پورت، دو حالت): ساده‌ترین نوعه، فقط جریان رو باز یا بسته می‌کنه (مثل شیر آب).
• ۳/۲ (سه پورت، دو حالت): برای کنترل جک‌های یک‌طرفه (که فقط از یه طرف باد می‌گیرن) یا برای انتخاب بین دو تا مسیر هوا خوبه.
• ۵/۲ (پنج پورت، دو حالت): این مدل خیلی رایجه و برای کنترل جک‌های دوطرفه (که هم برای رفت باد می‌گیرن هم برای برگشت) استفاده می‌شه.
• ۵/۳ (پنج پورت، سه حالت): اینم برای جک‌های دوطرفه است، ولی یه حالت وسط هم داره که می‌تونه جک رو تو یه موقعیت خاص نگه داره (مثلاً همه‌چی بسته، یا همه‌چی باز و جک آزاده، یا هر دو طرف جک به تخلیه وصله).

۲. چطوری تحریک می‌شه (نوع تحریک):

• مستقیم (Direct Acting): خودِ آهنربای برقی (سلونوئید) مستقیماً قطعه اصلی داخل شیر رو حرکت می‌ده. اینا سریعن ولی برای جریان‌های کم خوبن.
• با کمک باد (Pilot Operated – داخلی/خارجی): آهنربای برقی یه شیر کوچولوی کمکی (پیلوت) رو فعال می‌کنه و اون شیر کمکی با استفاده از فشار باد (که می‌تونه از خودِ سیستم یا از یه منبع خارجی بیاد) قطعه اصلی شیر رو حرکت می‌ده. اینجوری با یه آهنربای کوچیک می‌شه جریان‌های بزرگ رو کنترل کرد.

۳. چطوری نصب می‌شه (نوع نصب):

• نصب مستقیم رو لوله (Body Ported / In-line): لوله‌ها و شلنگ‌ها مستقیماً به خود بدنه شیر وصل می‌شن.
• نصب روی بلوک یا منیفولد (Base Mounted / Manifold): چند تا شیر کنار هم روی یه بلوک پایه مشترک نصب می‌شن. اینجوری همه‌چی مرتب‌تر می‌شه، جای کمتری می‌گیره و سیم‌کشی و لوله‌کشی هم راحت‌تره. (سری‌های معروف SMC مثل SY، VQC، و VQZ از این نوع هستن).

۴. حالت عادی شیر (بدون برق):

• نرمالی بسته (Normally Closed – NC): وقتی برق نداره، مسیر بسته‌اس.
• نرمالی باز (Normally Open – NO): وقتی برق نداره، مسیر بازه.

SMC کلی سری مختلف شیر برقی داره، ولی چندتا از معروف‌هاش اینان:

• سری SY: خیلی پرطرفداره، مثل قطعات لگو می‌مونه (ماژولاره) و بیشتر برای نصب روی بلوک (مانیفولد) استفاده می‌شه. خیلی انعطاف‌پذیره و برق کمی هم مصرف می‌کنه.
• سری VQ / VQC / VQZ: اینا هم برای نصب روی بلوک عالین، کارایی خوبی دارن و تو اندازه‌های مختلف پیدا می‌شن.
• سری SV: اینم یه سری قدیمیه که روی بلوک نصب می‌شه ولی هنوزم خیلی جاها ازش استفاده می‌کنن.
• سری V100: اینا شیرهای خیلی کوچولو و کم‌مصرفی هستن، برای جاهایی که فضا کمه عالین.
• سری VP / VXP / VXD: اینا شیرهای ۲/۲ و ۳/۲ هستن که بیشتر برای کنترل چیزایی مثل آب، روغن، بخار و … تو فرآیندهای صنعتی به کار میرن.

البته اینا فقط چند نمونه‌ان و SMC خیلی مدل‌های دیگه هم داره!

وقتی می‌خوای یه شیر برقی SMC رو بشناسی یا انتخاب کنی، این مشخصاتش خیلی مهمن:

• اسم و مدل دقیق شیر: همون سری و شماره فنی کاملش.
• نوع کارکرد شیر: چند تا سوراخ و چند تا حالت داره (مثلاً ۵/۲، ۳/۲)، حالت عادی‌ش بازه یا بسته (NC/NO)، و اگه شیر ۵/۳ هست، حالت وسطش چیه.
• ولتاژ برقش: با چه ولتاژی کار می‌کنه (مثلاً ۲۴ ولت DC، ۱۱۰ ولت AC، ۲۳۰ ولت AC).
• چقدر برق مصرف می‌کنه: توان مصرفی‌ش (وات).
• اندازه سوراخ‌ها یا نوع اتصال به پایه: لوله‌ها با چه سایزی بهش وصل می‌شن.
• چقدر سیال ازش رد می‌شه: ضریب جریان (Cv یا Kv) یا همون دبی نامی‌ش.
• فشاری که تحمل می‌کنه: حداقل و حداکثر فشاری که می‌تونه توش کار کنه.
• سرعتش چقدره: زمان پاسخگویی‌ش (چقدر طول می‌کشه تا باز یا بسته بشه).
• چه چیزایی می‌تونه ازش رد بشه: معمولاً برای هواست، ولی بعضی مدل‌ها برای آب، روغن و … هم هستن.
• چقدر در برابر آب و خاک مقاومه: درجه حفاظتش (IP Rating) مثل IP65 یا IP67.
• چطوری تحریک می‌شه: مستقیمه یا با کمک باد (پیلوت‌دار).

برای اینکه شیر SMC درست رو انتخاب کنی، این مراحل رو برو:

1. چی‌کار قراره بکنه؟ اول ببین دقیقاً چه نوع شیری لازم داری (مثلاً ۲/۲ برای قطع و وصل ساده، یا ۵/۲ برای جک دوطرفه) و می‌خوای تو حالت عادی باز باشه یا بسته.
2. چقدر باد لازم داری؟ حساب کن دستگاهت چقدر باد مصرف می‌کنه و شیری انتخاب کن که بتونه اون مقدار باد رو از خودش عبور بده (به ضریب جریان یا دبی‌ش نگاه کن).
3. فشار سیستمت چقدره؟ مطمئن شو شیری که انتخاب می‌کنی، فشار سیستم شما رو تحمل می‌کنه.
4. برقش چیه؟ ببین ولتاژ برق تو سیستم کنترلی شما چیه و شیر با همون ولتاژ رو انتخاب کن.
5. کجا قراره کار کنه؟ اگه جای مرطوب یا پر گرد و خاکه، شیر با درجه حفاظت (IP) بالا بگیر. دمای محیط هم مهمه.
6. چطوری می‌خوای نصبش کنی؟ می‌خوای مستقیم رو لوله نصب بشه یا روی یه بلوک کنار شیرهای دیگه؟
7. امکانات اضافی می‌خوای؟ مثلاً بعضی شیرها دکمه دستی دارن، یا چراغ LED برای نشون دادن وضعیت، یا مصرف برقشون خیلی کمه. ببین اینا به کارت میاد یا نه.

یه راه خوب: کاتالوگ‌های SMC و ابزارهای انتخاب آنلاینی که خود SMC داره، خیلی می‌تونن کمکت کنن.

نصب شیر برقی SMC چند تا مرحله اصلی داره:

• نصب خودِ شیر (مکانیکی): اول شیر رو باید سر جاش محکم کنی، یا روی پایه مخصوصش یا مستقیم تو مسیر لوله‌کشی. اگه علامتی برای جهت جریان باد داره، حواست باشه درست نصبش کنی.
• وصل کردن لوله‌های باد (پنوماتیک): شلنگ‌های باد رو با استفاده از اتصالات (فیتینگ) مناسب به سوراخ‌های (پورت‌های) درست شیر وصل کن. هر سوراخ برای یه کاریه: یکی برای ورود فشار، یکی دوتا برای رفتن به دستگاه (جک)، و یکی دوتا هم برای تخلیه هوا (اگزوز). حواست باشه اشتباه وصل نکنی!
• وصل کردن سیم‌های برق (الکتریکی): سیم‌ها رو به ترمینال‌های آهنربای برقی (سلونوئید) یا به کانکتور مخصوصش (مثلاً از نوع DIN، M8 یا M12) وصل کن. اگه شیرت با برق DC کار می‌کنه، حواست به مثبت و منفی سیم‌ها باشه. اتصال زمین هم اگه لازمه، یادت نره.
• تنظیم و تست: اگه شیرت دکمه دستی داره، می‌تونی برای تست اولیه از اون استفاده کنی ببینی درست کار می‌کنه یا نه.

همیشه قبل از نصب، دفترچه راهنمای خود شیر رو بخون که چیزی از قلم نیفته.

برای اینکه شیر برقی SMC شما خوب و سرحال بمونه، این کارا رو بکن:

• باد تمیز و خشک بهش بده: مهم‌ترین چیز برای عمر شیر، کیفیت هوای فشرده‌اس. حتماً از یه واحد مراقبت هوا (که شامل فیلتر، تنظیم‌کننده فشار، و اگه لازمه روغن‌زن می‌شه) قبل از شیر استفاده کن. باد کثیف یا مرطوب دشمن شیره!
• ولتاژ برقش درست باشه: نه ولتاژ کم بهش بده نه زیاد. نوسان برق هم براش خوب نیست.
• هر از گاهی یه نگاهی بهش بنداز: اتصالات برق و بادش رو چک کن که شل نشده باشن یا نشتی نداشته باشن.
• محیط کارش تمیز باشه: سعی کن دور و بر شیر خیلی کثیف و پر از گرد و خاک نباشه.

با رعایت همین چند تا نکته ساده، شیرت می‌تونه سال‌های سال بدون مشکل برات کار کنه.

شیر برقی‌های ۱۲ ولت DC مارک SMC خیلی پرکاربردن، مخصوصاً جاهایی که با برق ولتاژ پایین کار می‌کنن. اینا هم برق کمی مصرف می‌کنن و هم سریع عمل می‌کنن. برای همین، برای کارهای اتوماتیک تو صنعت، قطعات خودرو، و کنترل جریان چیزای مختلف خیلی خوبن. SMC ژاپن هم که یکی از بهترین تولیدکننده‌هاست، شیرهای بادوام و باکیفیتی تولید می‌کنه.

• ✅ با برق ۱۲ ولت مستقیم (DC) کار می‌کنه.
• ✅ برق کمی مصرف می‌کنه، پس برای سیستم‌هایی که باتری دارن یا مصرف انرژی براشون مهمه عالیه.
• ✅ خیلی سریع باز و بسته می‌شه.
• ✅ تو خیلی جاها می‌شه ازش استفاده کرد: صنعت خودروسازی، دستگاه‌های پزشکی، خط‌های تولید اتوماتیک و سیستم‌های هوشمند.

شیر برقی‌های ۲۴ ولت DC مارک SMC هم خیلی رایج هستن، مخصوصاً تو صنعت. اینا با ولتاژ پایداری کار می‌کنن، سرعتشون خوبه و مصرف برقشون هم بهینه‌اس. برای همین، برای کارهای اتوماتیک صنعتی، ماشین‌آلات مختلف و دستگاه‌هایی که دقت بالایی لازم دارن، حرف ندارن. SMC ژاپن هم که تو این زمینه پیشروئه، شیرهای باکیفیتی می‌سازه.

• ✅ با برق ۲۴ ولت مستقیم (DC) کار می‌کنه.
• ✅ عمر طولانی دارن و زود خراب نمی‌شن، جون می‌دن برای کار مداوم تو محیط‌های صنعتی.
• ✅ مصرف برقشون کمه، برای سیستم‌های کم‌مصرف و هوشمند خوبن.
• ✅ با خیلی از سیستم‌ها سازگارن: سیستم‌های اتوماتیک، خط‌های تولید، صنعت خودروسازی و پزشکی.

شیر برقی‌های ۱۱۰ ولت AC (جریان متناوب) مارک SMC هم خیلی کاربرد دارن، مخصوصاً تو ماشین‌آلات صنعتی و تأسیسات برقی که با این ولتاژ کار می‌کنن. سرعت عملشون خوبه و دوام بالایی هم دارن. SMC ژاپن هم که کیفیت محصولاتش زبانزده، این مدل‌ها رو هم با استانداردهای جهانی تولید می‌کنه.

• ✅ با برق ۱۱۰ ولت متناوب (AC) کار می‌کنه.
• ✅ جریان سیالات رو دقیق و سریع کنترل می‌کنه.
• ✅ جنسشون محکمه و برای کارهای صنعتی ساخته شدن.
• ✅ معمولاً استاندارد حفاظتی IP65 دارن (یعنی ضد گرد و غبار و پاشش آب هستن) و گواهی CE اروپا رو هم دارن.

شیر برقی‌های ۲۲۰ ولت AC (جریان متناوب) مارک SMC از محبوب‌ترین‌ها برای کنترل جریان تو سیستم‌های بادی و روغنی هستن. اینا با برق شهری ۲۲۰ ولت کار می‌کنن، عمرشون زیاده و سریع هم واکنش نشون می‌دن. برای ماشین‌های صنعتی، سیستم‌های اتوماتیک و تأسیسات مختلف خیلی مناسبن. SMC ژاپن هم که کارش درسته، اینا رو با کیفیت عالی تولید می‌کنه.

• ✅ با برق ۲۲۰ ولت متناوب (AC) کار می‌کنه.
• ✅ سریع و دقیق عمل می‌کنه و جریان رو خوب کنترل می‌کنه.
• ✅ مصرف برقش برای دستگاه‌های سنگین و سیستم‌های اتوماتیک بهینه‌اس.
• ✅ تو صنعت خیلی کاربرد دارن: خط‌های تولید، تأسیسات تهویه، صنایع پتروشیمی، نفت و گاز، و دستگاه‌های سرمایشی.

این یه مدل معروف از شیرهای ۱۲ ولت SMC هست. مشخصات کلیش اینه:

• ✅ ولتاژ کاری: ۱۲ ولت DC (برق مستقیم)
• ✅ نوع عملکرد: می‌تونه ۳ پورت/۲ حالت یا ۵ پورت/۲ حالت باشه (بستگی به زیرمدل دقیقش داره)
• ✅ اندازه سوراخ ورودی/خروجی: معمولاً ۱/۸ اینچ (با استاندارد رزوه PT)
• ✅ فشاری که تحمل می‌کنه: حدوداً بین ۰.۱ تا ۰.۷ مگاپاسکال (۱ تا ۷ بار)

اینم یه مدل رایج از سری SY با ولتاژ ۲۴ ولت DC. مشخصات کلی:

• ✅ ولتاژ کاری: ۲۴ ولت DC (برق مستقیم)
• ✅ نوع عملکرد: معمولاً ۵ پورت/۲ حالت هست، ولی مدل‌های ۳ پورت/۲ حالت هم داره.
• ✅ اندازه سوراخ ورودی/خروجی: برای شلنگ ۶ میلی‌متری با اتصال فشاری (One-touch fitting) مناسبه.
• ✅ فشاری که تحمل می‌کنه: حدوداً بین ۰.۱۵ تا ۰.۷ مگاپاسکال (۱.۵ تا ۷ بار)

یه نمونه از شیرهای ۱۱۰ ولت AC سری VX. مشخصات کلی:

• ✅ ولتاژ کاری: ۱۱۰ ولت AC (برق متناوب)
• ✅ نوع عملکرد: معمولاً ۲ پورت/۲ حالت و در حالت عادی بسته (Normally Closed – NC) هست.
• ✅ اندازه سوراخ ورودی/خروجی: مثلاً ۳/۸ اینچ.
• ✅ فشاری که تحمل می‌کنه: از صفر تا حدود ۱.۰ مگاپاسکال (۰ تا ۱۰ بار).

اینم یه مدل از شیرهای ۲۲۰ ولت AC سری VX. مشخصات کلی:

• ✅ ولتاژ کاری: ۲۲۰ ولت AC (برق متناوب)
• ✅ نوع عملکرد: معمولاً ۲ پورت/۲ حالت و در حالت عادی بسته (Normally Closed – NC) هست.
• ✅ اندازه سوراخ ورودی/خروجی: مثلاً ۱/۲ اینچ.
• ✅ فشاری که تحمل می‌کنه: از صفر تا حدود ۱.۵ مگاپاسکال (۰ تا ۱۵ بار).

نه، خودِ شیر برقی کارش اینه که جهت حرکت باد رو عوض کنه (یعنی بگه باد بره تو این سوراخ جک یا اون یکی). برای اینکه سرعت حرکت جک رو کم و زیاد کنید، باید از یه قطعه دیگه به اسم “شیر کنترل سرعت” یا “فلو کنترل” (Flow Control Valve) استفاده کنید. این شیرهای کنترل سرعت معمولاً روی سوراخ‌های خود جک یا گاهی روی شیر برقی نصب می‌شن و مقدار بادی که رد می‌شه رو تنظیم می‌کنن.

این IP یه استاندارده که نشون می‌ده یه وسیله چقدر در برابر چیزای خارجی مثل گرد و خاک و آب مقاومه. هرچی عددش بالاتر باشه، مقاومتش بیشتره.

• IP65: یعنی شیر کاملاً در برابر گرد و خاک محافظت شده و اگه از هر طرف بهش آب بپاشید (مثل شلنگ آب با فشار کم)، چیزیش نمی‌شه.
• IP67: یعنی علاوه بر اینکه کاملاً ضد گرد و خاکه، اگه برای مدت کوتاهی (مثلاً نیم ساعت) توی عمق کم آب (تا ۱ متر) غوطه‌ور بشه هم طوریش نمی‌شه.

پس اگه شیرتون قراره تو یه جای خاکی یا مرطوب کار کنه، باید به این عدد IP دقت کنید.

بله، خیلی از مدل‌های شیر برقی SMC یه دکمه کوچولو یا یه پیچ دارن که بهش میگن “تحریک دستی” یا “منوال اورراید”. این برای چیه؟

• برای اینکه موقع نصب یا تعمیر، بتونید بدون برق دادن به شیر، کارکردش رو تست کنید.
• یا تو مواقع اضطراری که برق قطع شده، بتونید شیر رو دستی باز یا بسته کنید.

این دکمه‌های دستی دو جور هستن: بعضی‌هاشون قفل می‌شن (یعنی می‌چرخونید و تو همون حالت می‌مونه) و بعضی‌هاشون هم تا وقتی فشارشون می‌دید عمل می‌کنن و بعد برمی‌گردن سر جاشون (غیر قفل‌شونده).

شیرهای پیلوت‌دار (Pilot Operated) یه جورایی زرنگ‌ترن! فرق اصلی‌شون اینه:

• تو شیرهای **تحریک مستقیم (Direct Acting)**، خود آهنربای برقی (سلونوئید) باید زور بزنه و قطعه اصلی شیر رو جابجا کنه. برای همین، اگه بخوایم جریان زیادی رو کنترل کنیم، سلونوئید باید خیلی بزرگ و قوی باشه و برق زیادی هم مصرف می‌کنه.
• ولی تو شیرهای **پیلوت‌دار**، سلونوئید فقط یه شیر کوچولوی راهنما (پیلوت) رو فعال می‌کنه. بعد این شیر راهنما، از فشار خودِ باد سیستم استفاده می‌کنه تا قطعه اصلی و بزرگ شیر رو حرکت بده.

نتیجه‌اش چیه؟ با یه سلونوئید کوچیک و کم‌مصرف، می‌تونیم جریان‌های خیلی زیادی از باد رو کنترل کنیم. این یعنی هم شیر جمع‌وجورتر می‌شه و هم تو مصرف برق صرفه‌جویی می‌شه.

بله حتماً! SMC خیلی به فکر صرفه‌جویی تو مصرف انرژی هست. خیلی از سری‌های جدید شیرهاشون، مخصوصاً اونایی که برای نصب روی بلوک (مانیفولد) هستن مثل سری SY، مدل‌هایی دارن که برق فوق‌العاده کمی مصرف می‌کنن. مثلاً بعضی‌هاشون فقط ۰.۱ وات برق می‌خوان! این برای سیستم‌هایی که تعداد زیادی شیر دارن یا با باتری کار می‌کنن خیلی عالیه.

بله، SMC برای کاربردهای خلاء هم شیرهای مخصوصی طراحی کرده. بعضی از مدل‌های استانداردشون هم ممکنه بتونن تو شرایط خلاء کار کنن. اما برای اینکه مطمئن بشید، حتماً باید به دفترچه مشخصات فنی (دیتاشیت) همون مدل شیر مراجعه کنید و ببینید آیا برای خلاء مناسبه یا نه و اگه آره، تا چه حد از خلاء رو می‌تونه تحمل کنه.

بله، برای خیلی از سری‌های رایج و پرکاربرد شیرهای SMC، قطعات یدکی مثل بوبین (همون سیم‌پیچ آهنربایی) و کیت‌های تعمیر (که معمولاً شامل واشرها، اورینگ‌ها و گاهی فنرها می‌شه) موجوده. این خیلی خوبه چون اگه یه قسمتی از شیر فرسوده بشه، لازم نیست کل شیر رو عوض کنید و با هزینه کمتر می‌تونید تعمیرش کنید.

مانیفولدهای شیر برقی SMC خیلی پیشرفته شدن و می‌تونن با انواع سیستم‌های کنترل صنعتی شبکه بشن و اطلاعات رد و بدل کنن. این یعنی می‌تونید از راه دور کنترلشون کنید، وضعیتشون رو ببینید و عیب‌یابی کنید. بعضی از پروتکل‌های معروفی که پشتیبانی می‌کنن اینا هستن:

• Profibus
• ProfiNet
• EtherNet/IP
• EtherCAT
• DeviceNet
• IO-Link
• و چند تای دیگه…

این قابلیت‌ها برای سیستم‌های اتوماسیون بزرگ و پیچیده خیلی مفید و کارآمده.

طول عمر یه شیر برقی به خیلی چیزا بستگی داره، مثلاً:

• چند بار در روز باز و بسته می‌شه (تعداد سیکل کاری).
• کیفیت بادی که ازش رد می‌شه چقدره (تمیزه، خشکه، روغن داره یا نه).
• تو چه دمایی کار می‌کنه.
• فشار کاریش چقدره.

اما به طور کلی، شیرهای SMC طوری طراحی شدن که میلیون‌ها بار باز و بسته بشن بدون اینکه مشکلی پیدا کنن. اگه درست ازشون استفاده کنید و شرایط کاریشون مناسب باشه، عمر خیلی طولانی‌ای دارن.

بهترین جا برای پیدا کردن اطلاعات دقیق و دفترچه مشخصات فنی (دیتاشیت) شیرهای SMC، خود وب‌سایت رسمی SMC هست. آدرس اصلیش www.smcworld.com هست، ولی معمولاً برای هر منطقه (مثلاً اروپا یا آلمان) هم سایت‌های محلی دارن مثل `smc.eu` یا `smc.de`.

تو این سایت‌ها می‌تونید با وارد کردن شماره فنی کامل شیر یا با جستجو تو کاتالوگ‌های آنلاین، به راحتی دیتاشیت‌ها، فایل‌های نقشه‌کشی (CAD) و راهنماهای انتخاب محصول دسترسی پیدا کنید.